Juridisch en administratie

Cookies en toestemming in je webshop

Je hebt toestemming nodig voor cookies en vergelijkbare technieken die niet strikt noodzakelijk zijn, zoals marketing- en veel analysecookies. Voor functionele cookies, zoals de winkelmand, hoef je geen toestemming te vragen. Controleer de actuele regels bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Bijna elke webshop plaatst cookies, maar niet elke cookie vraagt om een melding met keuzemogelijkheid. Wie dat door elkaar haalt, toont óf een overbodige banner die klanten irriteert, óf plaatst cookies zonder geldige toestemming. In dit artikel lees je in hoofdlijnen wanneer je toestemming nodig hebt, welke cookies daaronder vallen en wat je als eerste kunt doen om je webshop op orde te brengen. Het is algemene uitleg en geen juridisch advies voor jouw situatie.

Het onderscheid: functioneel of niet

De kern is simpel: cookies die nodig zijn om de dienst te leveren die de bezoeker vraagt, mogen zonder toestemming. Alles daarbuiten vereist vooraf een actieve keuze van de bezoeker. De regels komen uit de Telecommunicatiewet en de AVG, en de Autoriteit Persoonsgegevens houdt hier toezicht op.

Denk aan het verschil tussen een cookie die onthoudt wat in het winkelmandje ligt en een cookie die bijhoudt op welke pagina's iemand klikt om later advertenties te tonen. De eerste is nodig om te kunnen bestellen. De tweede dient jouw belang of dat van een derde, en daarvoor moet de bezoeker kiezen.

Het gaat bovendien niet alleen om cookies. Ook vergelijkbare technieken, zoals pixels, local storage en het uitlezen van apparaatgegevens, vallen onder dezelfde regels. Een webshop die geen cookies gebruikt maar wel een tracking pixel laadt, kan dus toch toestemming nodig hebben.

Cookies waarvoor je geen toestemming nodig hebt

Strikt noodzakelijke cookies mogen zonder toestemming. Het gaat om cookies zonder welke de webshop niet werkt zoals de bezoeker verwacht. Je blijft wel verplicht om in je privacyverklaring uit te leggen dat je ze plaatst en waarvoor.

Let op het woord strikt. Een cookie is niet functioneel omdat jij hem handig vindt. Het moet echt nodig zijn voor de gevraagde dienst. Een voorbeeld is een cookie die ingelogd blijven mogelijk maakt nadat een klant is ingelogd, maar niet een cookie die op de achtergrond gedrag analyseert.

  • De inhoud van het winkelmandje onthouden tijdens het bestelproces
  • Een inlogsessie van een klant in stand houden
  • Beveiligingscookies die misbruik of fraude tegengaan
  • Een cookie die de gemaakte cookiekeuze zelf opslaat

Cookies waarvoor je wel toestemming nodig hebt

Voor marketing- en trackingcookies is vooraf toestemming nodig. Dat geldt bijvoorbeeld voor advertentiepixels van sociale media, remarketing en cookies waarmee je bezoekers over verschillende websites volgt. Zonder ja van de bezoeker mogen die niet geladen worden.

Bij analysecookies ligt het genuanceerder. Onder bepaalde voorwaarden kunnen sommige vormen van statistieken met weinig privacy-impact zonder toestemming, maar dat hangt af van hoe je het instelt, bijvoorbeeld of gegevens met derden worden gedeeld. Kijk de actuele voorwaarden na bij de Autoriteit Persoonsgegevens of vraag je adviseur.

Voorkeurs- en personalisatiecookies vallen vaak ook onder toestemming, zoals een cookie die producten aanbeveelt op basis van eerder gedrag. Slechts een taalkeuze onthouden kan weer wel functioneel zijn, als de bezoeker die keuze zelf heeft gemaakt.

Hoe een geldige toestemming eruitziet

Toestemming moet vrij, specifiek, geïnformeerd en ondubbelzinnig zijn. In de praktijk betekent dat: de bezoeker maakt zelf een actieve keuze, en niet door gewoon verder te scrollen of een vooraf aangevinkt vakje te laten staan. Cookies die toestemming vereisen, laad je pas ná dat ja.

Weigeren moet even makkelijk zijn als accepteren. Een banner met een grote knop Accepteren en een verstopte link voor instellingen voldoet doorgaans niet. Zet een knop om alles te weigeren op hetzelfde niveau als de knop om te accepteren.

Leg ook duidelijk uit waarvoor je de cookies gebruikt, in begrijpelijke taal. Vermeld welke partijen meekijken. Bezoekers moeten hun keuze later ook weer kunnen aanpassen of intrekken, bijvoorbeeld via een link in de footer.

Een voorbeeld uit de praktijk

Stel, je verkoopt keramiek via WooCommerce. Je hebt Google Analytics geïnstalleerd, een Facebook-pixel voor advertenties en een chatwidget van een externe partij. De winkelmand en het inloggen werken met eigen sessiecookies. Dit is een voorbeeld, geen beoordeling van een specifieke tool.

De sessiecookies hoeven geen toestemming. De pixel voor advertenties wel, dus die laad je pas na een ja. Voor de analyse en de chatwidget moet je nagaan wat ze precies plaatsen en delen. Als ze bezoekers volgen of gegevens naar derden sturen, is toestemming nodig. Dat controleer je met de documentatie van de aanbieder.

Veel ondernemers ontdekken bij zo'n inventarisatie dat een plug-in of thema zonder dat ze het wisten extra scripts laadt. Daarom is het zinvol om niet te vertrouwen op wat je denkt te hebben geïnstalleerd, maar om daadwerkelijk te meten wat de site doet.

Veelgemaakte fouten

De bekendste fout is een banner die alleen informeert, zoals Deze site gebruikt cookies, terwijl de scripts allang geladen zijn. De melding suggereert dan keuze, maar de cookies zijn al geplaatst. Dat is geen geldige toestemming.

Een tweede fout is het gebruik van een cookiebanner die er netjes uitziet maar niet technisch blokkeert. Controleer na het instellen of er echt niets wordt geplaatst voordat de bezoeker kiest. Dat kun je zien in de ontwikkelaarstools van je browser onder opslag en netwerk.

Ten slotte vergeten veel shops hun privacyverklaring bij te werken. Daarin hoort welke cookies je plaatst, met welk doel en hoe lang. Wijzig je tools of voeg je een nieuwe advertentiekanaal toe, dan moet de verklaring en de banner mee veranderen.

Eerste stappen voor jouw webshop

Begin met een inventarisatie. Open je webshop in een privévenster, bekijk welke cookies en scripts worden geladen voordat je iets aanklikt, en noteer per cookie de herkomst en het doel. Vraag bij je plug-ins en externe tools na wat ze plaatsen.

Verdeel de lijst daarna in noodzakelijk en niet-noodzakelijk. Kies een cookietool die scripts echt blokkeert tot er toestemming is, en test die zelf. Pas daarna je privacyverklaring aan, zodat die klopt met wat je doet.

Twijfel je over een specifieke tool, bijvoorbeeld bij analyse of het delen van gegevens met derden, raadpleeg dan de actuele uitleg van de Autoriteit Persoonsgegevens of een privacyadviseur. Wat precies is toegestaan kan veranderen, dus plan een periodieke controle in.

  1. Laad de shop in een privévenster en kijk welke cookies direct verschijnen
  2. Noteer per cookie wie hem plaatst en waarom
  3. Blokkeer alles wat toestemming nodig heeft tot de bezoeker kiest
  4. Werk je privacyverklaring bij en plan een jaarlijkse controle

Verder op Webshoptiger

Officiële bronnen

Regels, bedragen en termijnen veranderen. Controleer de actuele gegevens altijd bij de instantie zelf:

Veelgestelde vragen

Heb ik een cookiemelding nodig als ik alleen functionele cookies gebruik?

Dan hoef je geen toestemming te vragen. Je moet bezoekers wel informeren over de cookies, bijvoorbeeld in je privacyverklaring.

Mag ik cookies plaatsen als bezoekers blijven doorklikken zonder te kiezen?

Nee, doorklikken of scrollen geldt niet als geldige toestemming. Er moet een actieve keuze zijn, en tot die tijd laad je geen cookies die toestemming vereisen.

Gelden de cookieregels ook voor een kleine webshop?

Ja, de regels gelden ongeacht de omvang van je bedrijf. Ook als je maar een paar bezoekers hebt, moet je toestemming vragen voor niet-noodzakelijke cookies.

Wie controleert of mijn cookiemelding klopt?

De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving. Twijfel je over jouw situatie, vraag dan een privacyadviseur of jurist om mee te kijken.

← Alle artikelen